Fibromyalgie en vermoeidheid: waarom je energie zo snel op kan zijn
Je staat ’s morgens op en hebt het gevoel dat je eigenlijk nog wel een paar uur zou kunnen slapen. Toch ga je aan de slag. Even de was doen, boodschappen halen, een paar dingen achter de computer regelen. Niets bijzonders, zou je denken. Maar halverwege de dag voelt het alsof je batterij ineens leeg is.
Vermoeidheid bij fibromyalgie kan heel anders voelen dan gewoon een beetje moe zijn na een drukke dag. Je kunt lang genoeg hebben geslapen en toch niet uitgerust wakker worden. Ook concentreren, nadenken en gewone dagelijkse bezigheden kunnen meer energie vragen dan je gewend was.
Dat maakt leven met fibromyalgie soms behoorlijk lastig. Want hoe weet je hoeveel je kunt doen als je energieniveau per dag kan verschillen?
Waarom ben je zo moe door fibromyalgie?
Fibromyalgie wordt vaak vooral geassocieerd met pijn, maar vermoeidheid is eveneens een veelvoorkomende klacht. Daarnaast kunnen slaapproblemen en moeite met concentreren voorkomen. Dat betekent dat niet alleen lichamelijke activiteiten energie vragen; ook lang nadenken, veel prikkels verwerken of voortdurend alert zijn kan belastend voelen.
Daar komt nog iets bij: als je gewend bent om door te zetten, kan het lastig zijn om op tijd te stoppen. Op een betere dag wil je misschien eindelijk alles doen wat de afgelopen dagen is blijven liggen. Je ruimt het huis op, doet boodschappen, werkt nog wat en spreekt ’s avonds met iemand af.
Op dat moment gaat het misschien prima. De volgende dag merk je pas dat het te veel was.
Juist daarom kan energie verdelen bij fibromyalgie belangrijker worden dan zoveel mogelijk proberen te doen.
1. Kijk niet alleen naar wat je doet, maar ook naar wat energie kost
We denken bij energieverbruik al snel aan lichamelijke inspanning: schoonmaken, wandelen, werken of boodschappen doen. Maar ook andere dingen kunnen energie vragen.
Een lang telefoongesprek, een drukke winkel, voortdurend piekeren, veel beslissingen moeten nemen of een dag waarop verschillende afspraken achter elkaar staan, kunnen eveneens vermoeiend zijn.
Probeer daarom eens een paar dagen niet alleen bij te houden wat je doet, maar ook hoe je je daarna voelt. Misschien ontdek je dat bepaalde activiteiten veel meer van je vragen dan je vooraf verwacht.
Dat inzicht helpt je om realistischer te plannen.
2. Wacht niet met rust nemen totdat je batterij leeg is
Een valkuil is om rust te zien als iets wat pas nodig is wanneer je echt niet meer kunt. Je gaat door zolang het lukt en stopt pas wanneer je lichaam duidelijk protesteert.
Bij rust bij fibromyalgie kun je het ook anders bekijken: rust hoeft niet het eindpunt van je dag te zijn. Je kunt korte rustige momenten juist tussen activiteiten plaatsen.
Heb je bijvoorbeeld boodschappen gedaan? Dan hoef je niet direct daarna ook de badkamer schoon te maken omdat je “toch bezig bent”. Even zitten met een kop thee, rustig lunchen of een tijdje niets hoeven kan voorkomen dat je de ene activiteit direct op de andere stapelt.
Rust wordt dan onderdeel van je planning in plaats van iets wat je pas neemt wanneer het eigenlijk al te laat is.
3. Pas op voor de goede-dag-valkuil
Je kent hem misschien: eindelijk een dag waarop je wat meer energie hebt.
Dus ga je ervoor.
Je haalt achterstallige klusjes in, maakt afspraken en denkt: zie je wel, vandaag lukt het weer. Begrijpelijk, zeker wanneer je regelmatig dingen moet laten liggen.
Maar juist op zo’n dag kan het helpen om niet automatisch alles uit je beschikbare energie te halen. Ook Mayo Clinic adviseert bij fibromyalgie activiteiten gelijkmatiger te verdelen en niet op betere dagen ineens veel meer te doen.
Je hoeft een goede dag dus niet maximaal te benutten. Je mag er ook gewoon van genieten.
4. Maak je planning kleiner dan je denkt dat nodig is
Een volle to-dolijst kan ongemerkt veel onrust geven. Zeker wanneer je iedere keer ziet wat er nog niet is gebeurd.
Probeer daarom eens drie dingen te kiezen die die dag echt belangrijk zijn. Niet tien dingen waarvan je hoopt dat ze misschien lukken.
Bijvoorbeeld:
-
een boodschap doen;
-
één administratieve taak afronden;
-
twintig minuten rustig wandelen of buiten zitten.
Alles wat daarna nog lukt, is extra.
Dat klinkt misschien simpel, maar het kan een groot verschil maken. Je planning sluit dan beter aan bij de energie die je werkelijk hebt, in plaats van bij wat je vindt dat je allemaal zou moeten kunnen.
5. Energie verdelen betekent soms ook grenzen stellen
Beperkte energie gaat niet alleen over je agenda. Het gaat ook over hoeveel ruimte je anderen geeft.
Misschien zeg je regelmatig ja terwijl je eigenlijk al moe bent. Je helpt iemand nog even, neemt toch die afspraak aan of voelt je schuldig wanneer je een keer afzegt.
Maar wanneer je energie niet onbeperkt is, worden grenzen praktisch.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Vandaag lukt het niet, maar later deze week misschien wel.” Of je kiest ervoor om een afspraak korter te maken in plaats van helemaal af te zeggen.
Dat is geen egoïsme. Het is rekening houden met de hoeveelheid energie die je beschikbaar hebt.
Leven met fibromyalgie vraagt soms om andere verwachtingen
Misschien is een van de lastigste dingen aan leven met fibromyalgie dat je niet iedere dag precies weet wat je lichaam aankan. Wat gisteren prima ging, kan vandaag te veel zijn.
Daarom hoeft het doel niet te zijn om iedere dag even productief te zijn.
Het kan veel behulpzamer zijn om te leren herkennen wanneer je energie begint af te nemen, welke activiteiten veel van je vragen en waar je eerder ruimte kunt maken voor herstel.
Je hoeft daarbij niet alles perfect te doen. Begin klein. Kijk deze week bijvoorbeeld eens naar één moment waarop je normaal gesproken doorgaat terwijl je eigenlijk merkt dat je moe wordt.
Wat gebeurt er als je daar iets eerder stopt?
Hoe beter je leert herkennen waar jouw energie naartoe gaat, hoe makkelijker het kan worden om bewustere keuzes te maken. Niet om alles onder controle te krijgen, maar om iets vriendelijker om te gaan met de energie die je die dag hebt.
Wil je meer lezen over rust, grenzen, piekeren en beter voor jezelf zorgen? Op deze website vind je meer praktische blogs die je daarbij kunnen helpen.
Wil je hier verder mee aan de slag?
Merk je dat niet alleen je energie, maar ook piekeren, grenzen aangeven of steeds doorgaan terwijl je eigenlijk rust nodig hebt een rol spelen? In mijn webshop vind je praktische digitale werkboeken en gidsen die je helpen om hier stap voor stap bewuster mee om te gaan.
Geen ingewikkelde theorie, maar rustige en concrete oefeningen die je in je eigen tempo kunt gebruiken.